目前分類:教育 (88)

瀏覽方式: 標題列表 簡短摘要

Goán ta̍uh-ta̍uh-á kā lí教台語羅馬字論真講mā bē-sái講是教, lán ná chhit-thô ná se̍k-sāi羅馬字, goán māàn-sǹg jōaê時間tio̍h-ài hō͘ lí o̍h ē-hiáu, líbehgoán tō. Goán tī電腦頭前tehêng ê有時á lí ēkapsa--leh, tī goán--á, ka-tī寫羅馬字, ùi lí ê名開始不時lí ēgoán siáⁿ beh án-chóaⁿ, lí tō ka-tī tiām-tiām-á tī hia ka-tī寫真久.

 

Kap lí kāng年歲ê gín-á chit-chūn lóng teh o̍h漢字漢字無o̍h---續接安排ê學習lóngoh koh有進展.

 

Lí mā ta̍uh-ta̍uh-á開始注意漢字, kāngta̍k不時問講siáⁿ漢字beh án-chóaⁿ, ài goánhō͘ lí, lí chiah the̍hka-tī ta̍uh-ta̍uh-á tò hiah-ê. Lán身軀邊lóng是漢字, líbehiáⁿ hesiáⁿ, cheán-nesiáⁿ意思. Gín-á o̍hê動機chiah-nī單純koh自然.

 

是台語gín-á, goán iû-goân beh hō͘ líē-hiáu台語羅馬字, m̄-koh goán mā bē排斥beh o̍h漢字ê意願, lán目前生活ê現實世界chiok chē資訊lóng tio̍h透過漢字. M̄-koh未來有1 kang góa ē chhōa lígoán故鄉hit間義民廟, lán chò-hóe廟後hit 3粒大墓bōng頭前, hitchūn góa chiahkā lí解說漢字是án-chóa lán ê.

 

Góabeh kā lí--ê漢字tiāⁿ-tiāⁿ拆字teh解說意思像新竹古早號做「Tek-chiàm漢字寫做『竹塹』kā Taokas Tek-chiām社ê音寫做漢字來--ê, kap拆漢字解說做是古早用竹á起城,是天差地--leh. Chit款例講.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

6歲是gín-á入國校á讀冊受教育ê khám-chām; 6ê gín-á已經ùi 5gín-á面對外在世界ê tiuⁿ-tû---準備beh行入去chit ê世界準備beh接受chit ê世界, mā準備beh開展ka-tī ê世界. Chit-má lí tō來到chit ê成長khám-chām.

 

chit ê年歲ê gín-á, 無論是父母iah是學校老師, siōng要緊--ê是關心gín-á生活kap性命ê發展,協助in ta̍uh-ta̍uh-á chhōe tio̍h in面對chit ê外在世界ê方式.

 

大多數kap lí kāng iân ê gín-á, tī chit-chūn入去國校á, in面對--êsiáⁿ? M̄是以gín-á chiâⁿ做主體去思考kap安排ê課程kap活動統一進度ê學習設計管理代替理解kap接納ta̍k ê gín-á個別差異ê教育觀點, lóng hō͘入去學校受教育ê gín-á hō͘外在ê要求拖leh直直ǹg符合大人要求ê學習成果kap秩序禮貌chit ê方向去tòe tio̍h chit ê kha--ê tō ē hông點油做記號.

 

暫且以上ê教育信念hē--leh, lán來看入去學校ê gín-á大部份時間teh chhòng siáⁿ?

 

學校內底佔siōng chē時間比例ê課程是語文課所謂ê『國語』, lán ê gín-á入國校á開始, tio̍h-ài khai chiok chē時間o̍h漢字讀漢字寫漢字下課ài chah tḿng去厝寫ê宿題(siok-tê), siōng大部份--ê mā是寫漢字寫漢字chìntio̍ho̍h注音符號, koh tio̍h了解『部首』kap筆畫, chiahchâi-tiāu查字典寫漢字koh tio̍h認真注重àiē súi, 『筆順』順sū ài tio̍h.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

Lí teh-beh 6, 照規定joa̍h--lâng tio̍h-ài去國校á讀書(tha̍k-chu). Chit-chām-á一直到6--, chē學校ē辦運動會, 校慶iah是出業典禮, 頂禮拜lán tō chò-hóeàn-sǹg beh kā lí掛學籍ê學校參觀.

 

Chit間國校á真用心安排學生gín-á ê課程, 除去正式ê課程, in真強調ài hō͘ gín-á se̍k-sāi ka-tī tòa ê所在, ài hō͘課程kap社區kap tàu-tîn, mā ài hō͘ gín-ákoh-khah chē動手試驗, 試做kap bak thô͘ ê體驗.

 

Hit kang活動ê安排, soah hō͘ góa iáugín-á hit-chūm êtì kap感受koh浮浮---, 30-40冬過---a, 教育體制kap khah早有khahkâng--a, m̄-koh siōng基本ê價值觀念soah無改變jōa chē.

 

辦學校ê目的「ká-su」是為tio̍h gín-á ê學習kap成長, án-ne gín-á chiah是學校ta̍k項課程, 活動koh有教育行政ê主體, 照理講gín-á ê角度kap感受tio̍h chiâⁿchiah-ê安排siōng-kài優先ê考慮.

 

Hit kang ê活動頭前段是ta̍k ê年級學生ê「才藝表演」, 有跳舞, 唱歌kap樂器演奏, chiah-ê表演ē-sái展現出gín-á o̍h--tio̍h ê才藝, m̄-koh事先排練--ê節目kap集體一致ê表演, kā ta̍k ê gín-á個別ê成長發展lóng sok tùi kāngê模式內底, 少年性命ê活力kap熱情, 成長kap學習ê自信, mā lóng無法tō͘ tī chiah-ê活動內底hō͘人感受--tio̍h.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

kúiá góa坐電車ê,góa--á ê ma-ma華語kap英語lām leh, 沿路差不多8-9ê cha-bó͘-gín-á解說ta̍kê地號名,--in tòa tī美國, thàn hioh-khùn chhōa cha-bó͘-kiáⁿ tńgse̍k-sāi sī大人ê故鄉.

 

『淡水雖然靠海邊, 但因為淡水河流過, 所以這裡的水不是鹹的.』『奇岩, 這裡山上有很奇怪的石頭, []上面那個字是mountain, 就是山上的石頭的意思.』『石牌, 你爸爸以前就在這裡長大, 這裡有很多石頭做的牌子, 所以叫石牌.』『士林, 林就是forest, 表示這裡以前都是樹林, []就不知道是什麼意思.

 

Lán chiâⁿ chē地號名kap hông ngē tàu ê漢字chi̍t-sut-á to無關係, 看漢字來解說地號名, koh ē-sái án-nechòaⁿkui大篇故事, che tōlán hō͘華語漢字教育ê結局. 像『關渡』, 在地人號做「Kan-tāu, 是過去tī chia活動ê原住民號ê地號名, 電車chhím通車hit-chūn, soah kā叫做「Koan-tō͘, taⁿ mā iáuchēán-ne; Kan-tāu tī chiok chē古早書--nih用漢字寫做「干豆門」, chiah koh ùi漢字kā chit ê地號名解說做「ùi埔頂看---, chit ê所在四四正正, sêng 1 tè豆干」.

 

Chio̍h-pâi-á (石牌), Ba̍k-sa (木柵), Thô͘-gû-kau (土牛溝)過去lóngkap漢番ê交界;Kong-koán」是大租戶(墾首)招有路無厝ê羅漢腳á開墾, 集中管理羅漢腳á kap收租ê所在.

 

了解chiah-ê地號名án-chóaⁿ--ê, ē-tàng koh-khah了解lán chit tè土地過去發生--ê tāi-chì. M̄-koh知影chiah-ê beh chhòng siáⁿ? 了解chiah-ê kámchiok要緊?

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

chi̍t-chām-á, lí kap共學ê chhit-thôchiâⁿsńg「警察」,「好人」kappháiⁿ人」, 有時á lín互相做無kāng角色, jiokjiok, ná sńg chhùi--nih ná pok出「lán是好人, behphah pháiⁿ人」, iah是「goán是警察, lípháiⁿ, goán beh kā lí---來」......

 

有時á lín sńg-sńg--leh soahphùioan-ke, ē互相罵對方是pháiⁿ, oan-oan--leh koh tiāⁿ ē pìⁿsio-e, sio-phah; 有時á lín無愛hō͘ siáⁿ人加入, choaⁿ-á hoahhit ê gín-ápháiⁿbē-sái sńg; koh有時á lín sńg kah心適興, 不時ē hiông-hiôngsiáⁿ-mih人是pháiⁿ, siolia̍h hit ê gín-á, jiok hit ê gín-á, iah是無愛hō͘ hit ê gín-á kap lín sńg tàu-tīn, 人若óatō kā e--, kā sak, iahkā khiú ân-ân. 換做任何人hiông-hiông hō͘別人án-ne對待, lóng ē感覺艱苦, siūⁿ-khì, 受委屈, lín mā chhiân-chāitio̍h án-neoan-ke.

 

Chit款情形, lín若是有心內ê想法講---, 像講是siáⁿ-mih因素無愛hō͘ siáⁿ-mihóaiah是加入, 對方siáⁿ-mih話語iah是行為hō͘ lín無爽快chiah beh kā趕走, iahhitchūn lín tōkan-taⁿbeh ka-tī sńg, 暫時無愛別人加入, kā chiah-ê想法講---, hō͘對方了解, kám m̄khahpok1句「pháiⁿ人」? Kāngê情形若是lán hō͘人大聲hoah講是pháiⁿbē-sái óa, lán kám m̄mā ē kui腹肚火?

 

Lō͘尾「警察」,「好人」kappháiⁿ人」chiah-ê語詞lín khahhiah chia̍p--a, 換做「Superman,Batman,「蜘蛛人」,「鋼鐵人」,「美國隊長」chiah-ê美國bàng-kah影片ê英雄角色, chit-chām-á lán--nih時行--ê是〈PolikapFrozenchiah-ê bàng-kah ê故事, lín ē kā ka-tī聯想做 chit-kóa角色, beh kā lín認定ê pháiⁿthâi--iah是趕走, tangá lín聯想入去chiah-ê角色ê, tī chit-chūn hō͘ lín tú--tio̍h êthōa iah是樹áá tō bái-châi--a.

 

Lín chò-hóe sńg ê, mā chhiân-chāi ē puh出「góa beh kā lí thâi--死」,kā lí phah kah流血」,kā lí kòng hō͘死」chiah-ê攻擊性ê話語, 大部份應該lóng是看bàng-kah影片學---ê.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

Nakokai? Tobokai? Nakoyoka, hittobe!

 

Lí iáu tī góa腹肚內ê, góa kap pa-pa ta̍k暗看《宛如飛翔》(Tobugagotoku) chit齣日本NHK ê影片, 了後koh1 chōa Kagoshima, lí êán-ne--ê.koân tōē hn̄g, ǹglí kāchiu peh hō͘, chim-chiokchit ê世界, 無論siáⁿ-mih tāi-chì, lóng thangē hn̄g,hō͘ khoah.

 

Kúi-nā冬前頭1 pái看《宛如飛翔》êkap影片ê, tōSatsuma ê教育印象chiok. Satsuma tī幕府時代是離權力中心siōng hn̄g koh siōngpêng ê藩國, soah時代siōng頭前. In注重武士ê養成, 特別是「鄉中教育」, gín-á ùi 6歲開始有無kāng年歲階層ê組織, 無論是讀冊, 武藝, 討論iah chhit-thô, lóng是大hàn--ê chhōahàn--ê. 幕府鎖國200, Satsuma是第1線面對西洋衝擊--ê, m̄-koh inkā ka-tī ê思想kap眼界sok-pa̍k-tiâu--leh, 危機感hō͘ in phah-piàⁿ beh tòe ē tio̍h時代ê腳步, mā kan-taⁿ Satsuma Hayato chiah有法度hō͘ 日本chi̍thiah-nī hn̄g.

 

Goánlí ê教育部份有受tio̍h Satsuma ê啟發, 包括自然kap文明, 在地kap國際, 暴力kap非暴力ê辯證關係. 世界各國ê教育lóngin ê歷史因素, beh khioh起來用ê, mā tio̍h考慮台灣ê處境kap未來, beh hō͘ gín-á chiâⁿsiáⁿ-mih款人, goánán-nechhiâu-chheklí ê教育方向.

 

回想ka-tī ê成長經驗,2項是góabeh提供hō͘ lí--ê, 自然環境kap gín-á, 因為án-ne, lán參加共學. Tī共學團內底, lán 練習先好好á1 ê「人」, hō͘ lí空間發展自我, 盡量自由無受限制去體驗生活, se̍k-sāi chit ê社會, chit ê世界.

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(1) 人氣()

Tī 4歲生日êtńg, líka-tī有夠大hàn, 敢坐hoe-lêng--a, ài goán chhōa lí去日本Saigo sàng ê故鄉Kagoshima. 5月日ê期待了後, lí chit ê ǹg望總算實現, kohlí chiokê chhit-thôtàu-tīn.

 

Chit 5月日ê日子, lí不時問講koh jōabeh去看Saigo sàng, mā chhiâng-chāi hian khahgoánKagoshima ê相片teh, 暗時beh khùn chìnmā tiāⁿ-tiāⁿgoánSaigo sàng kap Satsuma武士ê故事hō͘ lí.

 

出世了後, góa心內àn-sǹg, 無論到kah lí jōahàn,1 pái chhōa lí出台灣, tiāⁿ-tio̍h behchhōa lí去日本Shimonoseki ê Shunpanrou, 1895年清國tī chia簽字, kā台灣賣hō͘日本政府; koh接續是去Kagoshima, 感受Saigo sàng kap Satsuma武士ê志氣.

 

到日本ê2, lán坐火車koh pôaⁿ船去到Shimonoseki, ta̍k-ê chò-hóe行去Shunpanrou ê--nih, 2003年底goán來到chit ê所在ê心情koh---, 10外冬了後, goán koh來到chia, chit回是專工chhōa lí kap lí ê chhit-thô伴來--ê, góa無想beh kesiáⁿ, kan-taⁿ ài lí kā chit ê所在記tiâu--leh, chhun--ê tō hō͘ ma-ma kā lí解說hit-kóa過去ê故事.

 

離開Shimonoseki, lán kui-tīnsûi chông tùi Kagoshima. 19世紀末期, Saigo sàng kap in Satsuma ê兄弟朋友tō ùi chia出發, ián-tó Bakuhu統治, 改變日本ê歷史; in離開用性命piàⁿ---ê Meiji政府, tńg來故鄉, 決志beh tòe Saigo sàng chò-hóe, lō͘koh出兵反抗政府, tī Kagoshima ê Shiroyama結束in ê時代.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

Gín-á無教, 無刁, nah ē-sái--tit?Kā gín-á看做是獨立ê, 用尊重, 信任, 同理, 參詳, 協助ê態度chhiâⁿ-ióng gín-á, hō͘ in tī盡量無受約束去接觸環境,bat世界, 發展in ê性命, mài用大人ê需要kap方便, mài用規矩, 禮貌, 順從kap強制ê方式來限制gín-á, tī lán chia, ē-tàng接受chit款觀念ê大人iáuchió.

 

Ē-tàng接受chit款信念, mā一直提醒ka-tī用尊重ê態度來對待gín-á ê家庭,bē-chiósoah ē質疑順gín-á êkám ē sēng pháiⁿ gín-á? 無強制要求gín-á, 無用phah, 用罵ê方式對待gín-á, gín-á kámpìⁿ kah khahio-chhī? Nah ē意見jú chē, nah ē júbeh照大人ê要求?

 

換用無phah無罵ê教養態度了後, gín-á iû-goângín-á, lán tiāⁿ bē記得in chiahkúi歲大niâ, lángín-á ê主觀期待, kám是超過in hit ê年歲àiê成熟程度?

 

改變傳統ê教養態度, 換用無phah無罵ê信念了後, gín-á kám tō sûi ē-tàng pìⁿ kah「真乖」, 「真聽話」? Gín-á kám無需要時間試探kap適應大人chit-má對待i ê模式? Kám無需要時間重頭建立互動ê關係? 大人kám有自覺tio̍h ka-tī mā tio̍h-ài反省過去養成ê價值觀? Kám無需要chiâⁿê khùi力來自我調整?

 

phah無罵是形式, koh-khah要緊--ê是尊重kap信任, lán ǹggín-á了解尊重kap信任, m̄-koh lán ka-tī kám正經了解siáⁿ-mih是尊重kap信任--a? Lán頭殼內kám iû-goân是過去hit款價值觀, kohhit套價值觀teh「檢驗」gín-á? 若是án-ne, beh án-chóaⁿ kā尊重hām信任ê空間keng--, hō͘ gín-á時間來體會尊重kap信任? Lán認為尊重kap信任gín-á了後, gín-á soah koh-khah pháiⁿ剃頭, kámlán iû-goân無跳脫出過去ê koàn-sì, iû-goân用「管理」kap「控制」ê觀點teh「檢驗」gín-á kámpìⁿ kah khah bat tāi-chì?

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

519落大雨, chái-khí lán tō出門, goán chhōa lí chò-hóe去台北ê總督府頭前, kap éng-kòe kāng, hām lán ê朋友電車站sio會合, 行過去台北賓館大門邊記念詹益樺.

 

Lí chhím滿4, 出世到taⁿ, 今年是4kap goán tàu-tīn去到hia記念1989519 tī hia自焚ê詹益樺.

 

1, góa teh做隔tńgbehê大字壁單, lí kā góa tàu-saⁿ-kāng, mā nágóa講詹益樺ê tāi-chì hō͘ lí, lō͘lí mā直直問góa:Ián-chóaⁿ beh kā ka-tī--?

 

Ián-chóaⁿ beh án-ne? Chit ê問題mā bat tī góa心肝底真久.

 

Iáu讀高中ê, ùi新聞知影chittāi-chì, án-chóaⁿ有人ē用性命ê代價來呼hoah出心肝底ê信念? Chit ê giâu疑一直hē tī góa心內, lō͘尾來淡水讀書, tú tio̍h kúi ê sianpai, chiah ùi in hia了解詹益樺, mā tī i---ê話句--nih, 思考運動kap性命ê出路.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

透早, tī kā抗爭者清除了了ê台北街頭, góa tiām-tiām-á一直, cha,jōa chē góa se̍k-sāi ê朋友tī chia hông phah kah流血流滴!

 

暗頭á goán chhōa lí koh來到chia, 頭起先一直hoah無愛去, 因為已經知chachia發生過siáⁿ-mih tāi-chì.

 

來到現場,tio̍h hiah-ê統治體制ê執行壓迫工具1 ê 1 ê ùi lán面頭前行---, lí kā góa ê āmkhiú kah ân-ân-ân, kā góabeh緊來tńg.

 

Góa kā lí, m̄免驚, chhōa lí, 是有話beh kā lí.

 

Góa kā lí--leh, 行去到鐵絲網á頭前, 面對khiā tī鐵絲網ápiah ê鎮壓工具, tùi in êchiu 1 ê 1 ê kā gîn--, kā lí, chit款人lán m̄尊重! In mā是人,m̄-tio̍h, inbó͘kiáⁿ,, m̄-koh頭家命令若落--, in giâ tī手頭êá甚至chhèng-chí, tō ē tùi m̄願屈服ê奴隸身軀kek---!

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

A-siâng, lí iáu-bōe滿4, lán chia tō發生3/18 學生佔立法院, 3/23衝行政院, 3/3050萬人靜坐ê tāi-chì. Lítio̍h siáⁿ? 感受tio̍h siáⁿ?

 

Goán kā lí講有1 tīn學生teh抗議政府, mā chhōa lí去現場看. Tī現場chhōa lí sì-kèê, náná kā lí解說ta̍k-êteh抗議siáⁿ, in tehsiáⁿ. Tī góa kap lín a-pa討論ê過程, lí ta̍k不時togoán tehsiáⁿ?án-chóaⁿ? 3/23佔行政院隔tńg, lí一直叫góa kā lí講報紙tehsiáⁿ, lō͘lí koh ka-tī tiām-tiām看報紙面頂ê相片chiokchiok, lí tehsiáⁿ? 感受tio̍h siáⁿ?

 

知影lán一直hō͘kāng人管, khahlán bē-tàngka-tī ê,ka-tī ê故事, 連抗議mā bē-sái. 過去有chiok chē, 像川伯公, 堅持boài hō͘人管, beh ka-tīka-tī, in大聲hoah台灣獨立, 爭取做人ê自由kap權利, in chiah-ê,ê hō͘政府派ê警察kòng kah流血受傷,ê hông lia̍h去關,ê甚至án-ne--.in chìn前人ê phah-piàⁿ, lán chit-má chiah ē-tàngka-tī ê, 生活mā khah好過, m̄-koh lán iáuhō͘人管, 政府講lán bē-sái án-chóaⁿ tú án-chóaⁿ ê規定chiok chē chiok chē, 親像lán tī公園chhit-thô tú--tio̍h-ê hit-kóa限制, 親像chiok chē大人iáuboài hō͘ gín-á ka-tī決定beh chhòng siáⁿ.

 

Chit-má chi̍t-tīn大哥哥大姊姊, in發現政府beh kap中國簽ê買賣契約, ē hō͘ lán ê生活受tio̍h chiokê影響, m̄-koh政府soahkā lán, mā boài hō͘ lán有意見. Chit 1冬來, goán一直beh hō͘ lí練習ka-tī做決定, m̄-kohán-chóaⁿ lán behsiáⁿ-mih生活, lán bē-sái ka-tī決定--leh? Lí án-ne. Chit-kóa大哥哥大姊姊, in立法院佔---, boài hō͘代表lán ê立委開會通過, in chit-pái ê行動, hō͘ chiok chē人知影政府beh kap中國簽契約chit ê tāi-chì, mā chiahhiah-nī chēkhiā--來抗議.

 

問講社會是siáⁿ? Siáⁿ-mih是代表? 政府, 社會, 代表, 警察, chiah-ê名詞對來講ē ta̍uh-ta̍uh-á具體,產生意義.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

20 thóngá ê, góa離開厝--nih, 來到lán tòa ê chit ê所在讀冊. Hit-chūn決心behchiūⁿ北來到chia, tō是想behthangchônglán sio隔壁hit ê大都市街頭, 參與ta̍k不時jia̍t-put-put抗議政府ê示威遊行, 「反核」chit ê議題góa tōhit-chūn開始知影--ê.

 

頭起先, góa無特別了解反對起核電廠kap核能發電ê問題, 單純是少年時ê熱情, tī街頭ê遊行koh學校內底kap學生伴ê對話討論--nih chhōe tio̍h siau-tháu. Góa hitchūn對踏tī lán頭殼頂, 開政府teh kā lán chau-that ê外來頭家真不滿, 對社會chiâⁿ chē無公平ê tāi-chì mā chiok無法度忍受.

 

像讀高中ê, tō青帽á ê教官chiok反感, sui-bóng in內底有---ê對學生iáu bē-bái, m̄-koh góa tō是對in chiâⁿ倒彈, 認為in無應該出現學校內底. 讀大學ê, koh bat招同學伴chò-hóe抵制教官ê軍訓課.

 

Hit-chūn tōkāngê心境.

 

Lō͘尾認真讀chi̍t-kóa資料, chiah ta̍uh-ta̍uh-á了解核能發電是siáⁿ, 安全性án-chóaⁿ.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

áchái-khí上班, 經過ta̍kài--ê幼稚園門口, hn̄g-hn̄g tōtio̍h gín-á大聲哀叫ê哭聲, 1 êbeh上班ê爸爸,oa̍t tō ùi幼稚園緊行---, chit-chūn hông幼稚園內底ê gín-á,tio̍h爸爸走--ê身影, i ê哭聲jú hiông jú大聲. 親目chiutio̍h chit 1, hiông-hiôngtio̍h ka-tī éng-kòe mā bat án-ne, 原來台灣, 大人一直用粗魯koh暴力ê方式teh傷害gín-á ê心靈.

 

Cha-bó͘-kiáⁿ ê暗影

Cha-bó͘-kiáⁿ 4ê,koh hō͘奶母chhōa, 換試讀khiā-ke附近ê幼稚園, 過團體生活. Tō ná像大多數ê gín-á, tīse̍k-sāi ê環境, 面對chheⁿ-hūn ê, 接觸經驗外ê tāi-chì, 會不止á無適應, cha-bó͘-kiáⁿ ta̍kbeh去學校chìn一直chiok不安, thèng-hāu到學校門口i tō開始哭, 需要一直安tah, 甚至tio̍h kap i chò-hóe入去教室陪--i, i chiah願意入--.

 

Tō án-neikúi工了後, ē記得ká-ná5ê, hoān-sè幼稚園認為góa ta̍k教室陪cha-bó͘-kiáⁿ, 顛倒hō͘ cha-bó͘-kiáⁿ無法度khah緊適應學校, hit 1工園長竟然大門口無tiuⁿ-tî tō ùi góa chia kā cha-bó͘-kiáⁿ hiông-hiông--,chhap cha-bó͘-kiáⁿ驚人ê哭聲, 園長beh liòng--ê cha-bó͘-kiáⁿ ngētiâu--leh, náná oa̍tkā góa講無問題, i來處理, kohgóa趕緊離開, 了後i緊跑入去教室. Góa m̄beh án-chóaⁿ反應, tī幼稚園門口khiā chi̍t-ē-á, chiah ta̍uh-ta̍uh-á駛車離開, 心內chiâⁿ不安.

 

Boehá去接cha-bó͘-kiáⁿ ê, 園長kā góa:Chái-khí---去了後, cha-bó͘-kiáⁿ nákoh ná chhoah ka-tī ê頭毛, 個性chiâⁿ ngē!Góa完全知影1 ê 4ê gín-á, 竟然ēchiah-nī失控koh暴烈ê方式來傷害ka-tī, chiahthang表達i ê憤怒! Chit ê tāi-chì góa一直khǹg tī心內, 驚對gín-á產生暗影. 10冬後,1 pái kap cha-bó͘-kiáⁿ khai-káng ê時講tio̍h chittāi-chì, ihitchái-khí tī幼稚園發生ê tāi-chì ikah chiok清楚, mā ē記得ka-tī有出力chhoah頭毛, ihei siōng傷心ê tāi-chì之一.ah! 因為大人ê粗魯對待, soahchiâⁿ gín-á久長ê暗影!

 

áchái-khí, koh 1 páitio̍h kāngê畫面, 心內iáuchiâⁿ艱苦. 對大人來講, kan-taⁿ是短短kúi點鐘ê分離, m̄-koh gín-á感受--tio̍h-ê, soahhông pàng-sak ê驚惶kap不安.

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

Lán出門kap lí ê gín-á伴共學chhit-thô ê, lín thǹg赤腳公園內底走跳, chhiâng-chāi ē tú tio̍h--á ê gín-á:In真無禮貌.

 

Lín tī樹林á iah草埔ó͘ thô͘ sńgá, mā不時ē有人勸講án-ne ó͘ kah 1 khang 1 khang, ē害人行路poa̍h-tó, m̄-thang hō͘ gín-á án-ne sńg.

 

若有水khut-á, lín koh-khah歡喜, tiāⁿ-tio̍h sńg kah kui身軀tâm-lok-lok, sûi tō有人hoah:Lóng無照規矩, pàng hō͘ gín-á o͘-peh sńg.

 

Lín tī公園khiohoe iah是葉á sńg, mā tiāⁿ-tiāⁿ有人ē阻擋,án-ne lah-sapchheng-khì.

 

公共便所hō͘ gín-á使用khah ke ê水槽á洗手, mā ē有人:「水滴kah kui thô͘-kha, lín nah pàng hō͘ gín-áchia sńg?

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

á-kha sńgá ê, Athe̍h i êùi A-siâng êá面頂kauh--, A-siâng bēkā phah. 1時間góa無看--tio̍h, tio̍h A-siâng大聲jiáng góa chiah óa--. 另外1 ê m̄是共學團ê gín-á mā óabeh sńgá, A-siâng出手boài hō͘人加入, 對方ma-maA-siâng:Lí bē-sái出手phah--!Góai hō͘ gín-á ka-tī去互動. 對方ma-ma sûi siūⁿ-khì:Tú-chiah lí ê gín-á kāphah, koh phah kah chiok大力--ê, m̄-koh lí lóng無處理!」是指責koh m̄敢相信ê口氣. Góa:"處理"無一定現ài tī tāi-chì發生chit-ē ā, gín-á m̄chi̍t開始tō ē-hiáu用講--ê, in需要練習, che tō是過程ā.」對方:Góa知影有1派是lín chit款做法, góa mā知影ka-tī ài koh-khah放手, m̄-koh góa bē hō͘ góa ê gín-á hông phah, lán互相尊重無kāngê教養方式. 

 

了後, hit ê弟弟iáubeh óasńgá, in ma-ma kā:Hehit ê哥哥teh sńg--ê, i無愛hō͘sńg, lí m̄kā i, lán來去邊--á sńg.」「若是有人beh kā lí phah, lí ài緊走, koh kā ibē-sái phah--. 

 

Chittāi-chì, hō͘ góa思考chiâⁿ chē. 

 

A-siâng ē出手phah--, lóngi teh「顧地盤」ê表示, 若是有人óa--, iahthe̍h i ê mi̍h-kiāⁿ, i chhiâng-chāi ē大聲jiáng iah是出手sak--e--phah--, ián-ne ê動作beh kā對方趕走嚇驚走. 

 

Gín-á chit款反應行為, 是生物本能, bē-tàng講是暴力. 

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

Ùi合歡山落--,tio̍h khang-khòekui tho͘-lá-khuhbeh回覆ê email, 手機á mā kúi-nā通無接--tio̍h ê電話, 心情sûi koh---. Lóngkā tàn tī--á lah, 心肝底滿滿ê感動tio̍hhō͘沉底整理.

 

2冬來,tio̍h山頂變化chiokê天氣, bē-su teh提醒góa tio̍h用敬畏ê心情peh.tio̍hkahlò-lò ê隊伍, 五彩顯目ê hiû-á, 有白雲kap青翠ê山嶺背景, 有影chiok súi--ê. Gín-á 1 ê1 ê, 11ûn-ûn-á ǹg山頂peh---lih, 正經ē hō͘人感動.

 

Góa kuitòe tīpiah, tú tio̍h 1 ê生做sán-sán-á, kiōng-beh tòe bē tio̍h隊伍ê小學生, i身體無爽快, kap隊伍jú hn̄g, 面色白sún-sún, 腳步慢鈍, 1句語to無講. 身軀邊ê大人問i問題, i lóngtìmiah搖頭來回應. Sán-sán ê身軀, tng teh接受高山高地ê挑戰,ēi是用意志力keng-tiâu--leh, lō͘尾身軀內發生激烈ê反應, i 開始吐, 一直吐, kātàu-tǹg chia̍h--ê lóng吐吐---, 吐了, hioh-khùn--chi̍t-ē, i tō koh勇敢腳步踏---, 繼續peh.

 

面對身體ê無爽快i lónghaiⁿ, 一直tiām-tiām看目chiuê高山, 頭殼內tehsiáⁿ? 懷疑ka-tī kám有法度peh---lih? 後悔ka-tī ê選擇? Iah是想講惡夢tangē結束? I kuitiām-tiām-á, ûn-ûn-á peh. Beh pehsiōng koânchìni koh siáu. Chit-chūn chhōaê老師決定放棄koh peh, hō͘ i thang kuihioh-khùn, chia̍h『蘇打餅』壓制胃酸, thèng-hāu i面色回復元氣, chiahi ta̍uh-ta̍uh-á落山. M̄-koh山林對i ê考驗iáu-bōe soah, engchia̍h暗了i koh1 pái.

 

chhōaaê經驗, i無感冒, 無頭殼疼, 喘氣bē kài, kiám-chhái山頂內耳無平衡造chiâⁿ--ê, choaⁿ-á hō͘ i hioh-khùn, 無直接送落山.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

Lí beh 3歲半--a, lán真好運ē-sái tú-tio̍h 1 tīngín-á教養態度khah sio-óa ê大人, hō͘ líkhah固定ê gín-á, tī ná chhit-thô ná成長ê過程, ē-sái hō͘ lí kap lí chiah-ê gín-á伴自由去se̍k-sāi chit ê世界.

 

Kap chit-tīn gín-átàu-tīn ê, chhímá lí真排斥phēng lí khahhàn ê gín-á óalí ê mi̍h-kiāⁿ. Chit-chām-á, góatio̍h lí開始無kâng--a, hoān-sè發現ka-tī júhàn, jú有力量, 自我意識mā jú強烈, kap chiah-ê gín-áchò-hóe ê, líphēng líhàn ê gín-ábeh koh sio,kap in sio, sio-jióng, inkap lí起衝突, lí mā無顧慮, ē出手kā phah--tńg-, m̄-koh對細hàn gín-á, lí開始ē kā lí ê mi̍h-kiāⁿ pun in sńg iah是講beh hō͘--in, 若看tio̍h insiuⁿ hn̄g, iah是行óa危險ê所在, lí ē主動去kā khiú--tńg-, ē kā in保護. Góa真歡喜看tio̍h lí chitê轉變.

 

Tī lán chia, chiâⁿ chē大人無kā gín-á看做是獨立ê個體teh尊重,beh體會lín ê感受,beh理解lín ê情緒, mā無容允lín去試chiok chē ē hō͘大人煩惱kap hùi-khì ê tāi-chì, soah kā gín-á限制chiâⁿ chē, 講是ài kā línhō͘聽話, 有禮數koh有規矩, m̄-koh--來全全是為tio̍h大人ê面子iah是方便.

 

像講, lí ta̍k不時kā lí ê mi̍h-kiāⁿ chhia kah kui厝間, chhím--á góa mā真擋bē-tiâu, tiāⁿ-tiāⁿ tī暗時lí khùn--去了後, ka-tī ta̍uh-ta̍uh-á khêng, jú收心內soah jú ià-siān. Lō͘góa ê心態有改變, kahkā lí看做是獨立ê個體, lí mi̍h-kiāⁿ tìn kah kui thô͘-kha,影響tio̍h goán,siáⁿ-mih要緊--leh? Helí ê mi̍h-kiāⁿ, behboài, góa應該tio̍h尊重lí chiah tio̍h.

 

像講, lí the̍h玻璃罐á sì-kè,sè-jī kā lakthô͘-kha--, lí ē堅持beh ka-tī, 本底góa--ēlí tio̍h,--á góa發現其實ka-tī m̄是正經驚lí tio̍h, 是想tio̍hpiahsoah ē koh-khah了時了力, chiah ē趕緊beh kā lí. Tìtio̍h ka-tī án-ne ê心思了後, tō ta̍uh-ta̍uh-á有法度安心陪tī lí身軀邊,練習清hiah-ê玻璃iù-á, lí mā m̄-bat án-nechhòng tio̍h--. Goán--ǹggín-á thèng好獨立自主, m̄-koh tú tio̍h lín beh獨立自主ê, goán soah kohtio̍hbeh kā chit款機會擋掉, 實在真矛盾.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

án-chóaⁿ保護ka-tī ê家園是hiah-nī-á無奈? án-chóaⁿ維護ka-tī ê生存尊嚴是hiah-nī-á心酸?

 

4月中, lán khiā tī台北總督府頭前「無愛告別東海岸」ê遊行群眾內底, 1 ê koh 1 ê東部海岸部落ê代表, tīá頂講起官商聯合behin khiāê土地, in直直強調保護家園ê決志, jú激動, jú心酸, ná講目屎soah ná---......

 

Intòa tī台東到花蓮海岸線ê Pangcah, hiahê海岸線, in世世代代tòa tī hiah-ê óa近海kîⁿ ê部落, in ê生活kap祭典mā lóng kap海有chiâⁿê關連. Chit kúi冬來, 東海岸kúi-nā ê保留自然狀態ê海岸hō͘官商看chiūⁿ, 直直beh kā BOT, 起觀光飯店kap遊樂區, chiah-ê部落有ê choaⁿ-á無法度koh óa近海kîⁿ, ê hām部落tio̍h-ài thiah厝搬sóa.

 

Goán bat chhōa lí--ê士林王--, in tī hia khiākúi-nā 10--a, seng-lí人看chiūⁿ hia ê土地beh來都市更新, in無同意, 官方soah kā in強制thiah......

 

Lán chia平地一直休耕, kāchohtùi山邊甚至山頂, chiâⁿ山崩thô͘ li̍h. 平地本底ê農地, 政府behhō͘財團去kho͘地做工業區兼炒房地產, chi̍t世人tī hia khiā, kap土地pa̍k chò-hóe êsoah tio̍h離開ka-tī ê所在, m̄--ê, teh-beh收成êá, soah hō͘政府ê怪手半暝來lu......

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

Lí chhím ē-hiáu, ē-hiáu走跳hit êchūn, lánchò-hóe出去散步, tī公園草埔, lí chhiâng-chāi sńg kah thǹgthǹg, koh tī thô͘-kha iah是草埔liàn過來liàn過去.

 

Tī hiah-ê所在, 其他gín-á若像lí án-ne tī草埔走pio, lán m̄是看tio̍h大人tòe tīpiah趕緊beh阻擋, , tōhīⁿ-khang邊聽tio̍h大人se̍h-se̍h:Bē-sái, ē poa̍h-tó!」「Bē-sái tó tī thô͘-kha, ē kō lah-sap!」「Thǹg鞋腳ē--!」「koh hiah大聲hoah-hiu, lán tō sûitńg!

 

參加共學了後, lán不時北部chit ê大都市ê公園á chhit-thô, lín chit-tīn gín-á ē pehá, ē khian石頭, ē sńgsńgá, kā bánso-so--leh phīⁿ-phīⁿ--leh, lín ē大聲hoah-hiu, tú tio̍hphùn水區ê所在, lín m̄-taⁿ歡喜kah chông入去sńg, 有時á koh ē thǹg光光tī thô͘-kha nòa.

 

--, tiāⁿ有路--ê人看, ê當場勸lán, ê ē罵出chhùi, koh念講goán chiah-ê父母無teh, ê直接報警察來阻擋lán.

 

Lō͘góa tī網路查, chiah知影有1 ê〈公園管理自治條例〉, 內底規定公園bē-sái pehá, bē-sái踏入去草埔, bē-sái bánbán, bē-sái ó͘ thô͘, bē-sái大聲hoah-hiu, bē-sái thǹg光光, ê所在koh禁止公園內底騎腳踏車, 有水池iahphùn水區ê所在, --á mā lóng ē chhāi 1支牌á講「禁止sńg水」.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

國校一年ê gín-ágóa:Siáⁿ-mih?

 

I ê老師上課êkā in: iú是聽父母ê. Tōchiah-nī方便ê解說, hō͘自私ê父母想beh án-chóaⁿ tō án-chóaⁿ. 「無聽話是無孝」,taⁿ台灣ê教育iû-goânán-ne teh教示gín-á, ùi國校一年ê gín-á開始, kui世人án-ne sok-pa̍k-tiâu--leh.

 

Góa kā chit ê gín-á, 老師kan-taⁿ1:中國, iú是聽父母ê. Tī西方, iú孝是體貼父母.」中國ê父母利用chitsoh-á kā gín-á pa̍k-tiâu--leh, 控制in ê行動kap自由. Tī chit ê人權至上ê現代社會, 中國ê三綱五倫pìⁿ做產生衝突, 製造悲劇ê亂源.

 

Lán chhiâng-chāi--tio̍h iah是看tio̍hchi̍t-kóa老父少年時pàng bó͘ pàng kiáⁿ, kan-taⁿka-tī享受, 終其尾孤單破病死--.ê老父khang-khòe無順sī, choaⁿ-á藉酒精逃避現實, kha̍p-bē-tio̍h tōbó͘-kiáⁿkha動手, 用暴力維持一家之主ê尊嚴.ê老父lán-si--a, m̄-nābeh tàu負擔厝--nih ê經濟, koh kā辛苦thàn-chîⁿ ê牽手伸手, kā beh hō͘ gín-á ê資源the̍h來滿足ka-tī ê開銷, 無順意tō chhò-kàn-la̍k-kiāu.

 

中國ê父母喜歡1句話講:『天下無不是的父母』.jōachìn, góa bat kā 1 ê 60 kúiê o͘-bá-sáng:『天下父母多不是』. Sui-bóng大多數人無像頂面講ê父母hiah-nī極端, m̄-koh做人父母--ê其實ka-tī心內知知--leh, tī gín-á ê成長過程, 無論有意iah無意, 知影iah m̄, lán lóng bat因為ka-tī考慮無夠chiâu-chn̂g, hō͘ gín-á心內受過委屈iah傷害, hit-kóa傷痕, kan-taⁿ是深淺ê程度無kâng niâ.

 

台灣組合 發表在 痞客邦 PIXNET 留言(0) 人氣()

1 2345
找更多相關文章與討論